Süper Lig'de çipli top için geri sayım! Maliyeti dikkat çekti

Türkiye, Süper Lig'de çipli maç topu kullanan ilk büyük ulusal liglerden biri olmaya hazırlanıyor. 2026-27 sezonunun ikinci yarısında resmi maç topuna sensör sisteminin entegre edilmesi planlanırken, Avrupa'nın beş büyük ligi ise bu teknolojiye geçmedi.

Nedeni yalnızca teknoloji değil; patent yapısı, top sponsorlukları, maliyet ve mevcut VAR altyapıları. Kamuoyunda "çipli top" olarak bilinen teknoloji aslında tek başına topun içindeki sensörden ibaret değil. Asıl yenilik; sensör, yüksek hızlı kameralar, yapay zekâ destekli takip sistemi ve VAR altyapısının birlikte çalışması. Bu nedenle yeni sisteme geçiş, farklı bir top satın almakla sınırlı kalmıyor; stadyum altyapısından teknik personele kadar kapsamlı bir yatırım gerektiriyor.

SPORDA GÜVEN

Topun içine yerleştirilen atalet sensörü (IMU), topa yapılan her teması saniyede yüzlerce kez ölçüyor. Bu veriler; yarı otomatik ofsayt sisteminde, topun ayaktan çıktığı anın tespitinde, hakem kararlarının doğrulanmasında, kamera sistemlerinden gelen verilerle birlikte kullanılıyor. Adidas'ın aldığı patent, sensörün kendisine değil, sensörün topun içine yerleştirilmesi ve sistemle birlikte çalışmasına ilişkin. Bu nedenle bugün çipli maç topu teknolojisini resmi organizasyonlarda kullanan marka Adidas. Türkiye Futbol Federasyonu 2025'te Adidas ile üç yıllık resmi top anlaşması yaptı. Bu ortaklık sayesinde sensör teknolojisinin lig topuna entegre edilmesi diğer liglere göre daha kolay hale geldi.

170 DOLAR

Tabii ki çipli topa geçmek; daha pahalı maç topları, yeni kamera sistemleri, VAR entegrasyonu, veri işleme altyapısı, eğitimli teknik personel, lojistik maliyetleri gibi önemli yatırımları da beraberinde getiriyor. İçerisinde çip bulunan maç toplarının fiyatları, normal futbol toplarına göre daha yüksek oluyor. Adidas tarafından üretilen 2026 Dünya Kupası'nın resmi topu Trionda'nın resmi maç topu versiyonu, içerisinde bulunan özel çipin de etkisiyle 170 dolarlık fiyata sahipti. Dolayısıyla çipli topun kullanılacağı liglerde, top maliyetinin önemli oranda artması kaçınılmaz hale geliyor.

16 KAMERA İLE ENTEGRE

Sistem, stadyumun içine monte edilmiş 16 özel takip kamerasıyla entegre olup hem topu hem de oyuncuları izleyerek oyuncu başına saniyede 50 kez 29 veri noktası toplar. Yapay zeka, bu birleştirilmiş verileri işleyerek VAR'lar için otomatik uyarılar oluşturur. Kamera sayısı ve yerleştirmelerin bazen stat mimarisine göre değişebildiği de belirtiliyor.

BEŞ BÜYÜK LİG NEDEN KULLANMIYOR?

En büyük nedenlerden biri resmi top sponsorları. Adidas dışındaki markaların henüz aynı sistemi resmi lig topuna entegre etmemesi nedeniyle teknoloji liglere yayılmış değil. Bundesliga bu sezon yeniden Adidas topuna geçti. Buna rağmen ligde kullanılan Torfabrik modelinde çip bulunmuyor. Yarı otomatik ofsayt sistemi ise top içindeki sensör yerine yüksek hızlı optik takip kameralarıyla çalışıyor. Almanya'da çipli top yalnızca Mayıs ayında oynanan Bayern Münih-Stuttgart Almanya Kupası finalinde test edildi.

ERKEKLERDEN ÖNCE KADINLAR

İngiltere'de kadın futbolunun en üst ligi olan Kadınlar Süper Ligi, 2026-27 sezonu itibariyle çipli top kullanımına geçiyor. Sportable'ın FIFA onaylı Bağlantılı Top teknolojisi, Nike'ın Resmi Maç Toplarına entegre edilecek ve lig maçlarında kullanılacak. İngiltere Kadınlar Süper Ligi, bu teknolojiyi kullanan dünyadaki ilk futbol ligi olacak. Video Yardımcı Hakem sistemi sezonun bütününde uygulanmazken, ofsayt çizgisi, topun çizgiyi geçip geçmediği gibi kritik hakem kararlarına çipli topun VAR benzeri bir teknolojik yardım sunacağı bir modelin uygulanacağı belirtiliyor.

İSPANYA EN YAKIN ADAY

LaLiga Başkanı Javier Tebas mart ayında yaptığı açıklamada tam otomatik ofsayt sistemine geçmek istediklerini söyledi. Ancak Puma'nın 202627 sezonu için tanıttığı resmi maç topunda sensör bulunduğuna ilişkin bir açıklama yapılmadı.