Aslında uzun zamandır değinmek istiyordum. genelde parça parça her yerde konuştuk. Biz futbolu seviyoruz. Dünyada milyonlarca insan futbolu seviyor. Yalniz bir fark dikkatimi çekti dünya futbol medyası, seyircisi ile bizim futbol medyamız seyircimiz arasında. Futbolun yorum farkı.
Cristiano Ronaldo yine man. United ile süper bir maç çıkarmıştır. Soyunma oadasına ilerlerken maç hakkında Sıcağı sıcağına yorum almak isteyen bir medya mesubu sorar.
"Bugün yine çok güzel bir oyun çıkardın, maç hakkında ne düşünüyorsun." maçta Man. United a haksız bir penaltı verilmiştir ve maç o anda çözülmüştür. Ronaldo yorumunu yapar ve medya mensubu teşekkür eder. Bu olayın bizdki versiyonu. Galatasaray çok çekişmeli bir maç sonucu sahadan 2-1 Galip ayrılmıştır. Maç boyu büyük efor sarfeden Ümit Karan maçın son dakikalarında düşmüştür ve penaltı olmuştur. geri kalan dakikalar gol getirmemiş ve bu golle Galatasaray maçı kazanmıştır. Soyunma odasına giderken yayıncı kuruluş Ümit Karan a mikrofon uzatmış maçın yorumunu istemiştir. O anda stüdyoda saygıdeğer bir yorumcu ümit e şu sorunun sorulmasını istemiştir: "Ümit e sorar mısınız pozisyon penaltı mıydı?" Maçın o ana kadarki tüm güzellikleri, hataları, mücadelesi silinir ve sorulan ilk şey pozisyondur.
Yukardakiler birer örnektir sadece. Bizde nedne maçlardan sonra pozisyonlar konuşulur. hangi maç sonrası programda maçın detaylı analizin yapıldığını gördük yada pozisyon konuşulmayan bir program. pozisyonlar maçın içindedir ama maç tartışmalı posizyon demek değildir. bunu ne zaman anlayacağız merak ediyorum. Dün tartışmalı bir kara verilmiş ve Galatadsaray maçı kazanmış. Maçı izlememiş biri olarak maç yorumları okumak için gazetelere bakıyorsunuz "pozisyon" medyamız ne zaman tarafsız oldu ki yada sapıtmadan yazdıki deyip internette arkadaş çevrenizin olduğu forumlara bakıyorsunuz aaaa yine "pozisyon". Peki maç sadece o pozisyondan mı ibaretti. peki hakem mükemmel bir maç yönetseydi ne yazılacaktı ne konuşulacaktı. Oyunculara takımlara düzülen methiyeler i ayrı tutuyorum. Aslında taraftarlarımıza hak veriyorum. Göz önünde olan kişiler böyle yaparsa bu işi amatör olarak izleyenler de bundan geri kalmayacaktır.
Bizdeki fark nedir. Neden hep ayrıntıya takılıp kalıyoruz. Milli takımımız son iki büyük kupada yoktu ve 3. sünde olma şansımızda bir hayli az. Türk takımları en son 2001 yılında Avrupa kupalarında bir ahyli ilerledi gerisi yok. Bird eşunu deneyelim oyuna ve hatalara bakalım ve ahkam kesmeden eleştirelim. x teknik direktör hatalıdır. Bunu çığırtkanlık yerine ona mail yazarak yada bulduğunuz bir ortamda şöyle görüyorum diyerek belirtmek çok mu zor. Merak ediyorum tv de gazetelerde eleştiren kişiler; eleştirdikleri kişilerle iletişim kurarak rahatsızlıklarını belirtiler.
Avrupa ve dünya futbolu ile içli dışlı forumlara bakın bin kişinin aynı anda online oduğu ve karğaşa çıkmadan tartışabildiği platformlar var. Ve bu insanlar maç yorumlarında en son hakem hatlarına çok kısa bir şekilde değiniyorlar. hakem hataları ne olursa olsun bir maçın önüne geçmemeli ve geçemez. o kadar pozisyon yakaladın atamadın ve sana alehte haksız penaltı verildi yenildin. Tek sorumlu o penaltı mı senin oyun içindeki kurguda ve son vuruşlardaki başarısızlıkların ne oldu? Örnekler çoğaltılabilir.
Sizce sorun ne?

bence sorun yayinci kurulus,

oldukca uzun bir suredir, zaman zaman kesintiler olsa da ShowTV bunyesinde gelisen buyuyen devam eden kisilerin tekelinde futbol goruntuleri evimize ulasiyor,

sansal buyuka ve erman toroglu `biz futbolda aileler gosterilsin, couklar kizlar gosterilsin, futbol tartismak istiyoruz` deseler de bu sadece macin ardindan, belki de bir cok kisi uyuduktan sonra yapilan is, sen fanatikligi korukle ardindan da maclara ailelerin gelmesini saglayacagini dusun,

ben o kizlari aileleri gordugumde sadece `vay anasini ne cesaret` diyorum,

karsilasma oncesi ve sonrasinda yasananlar ise fanatiklik,
oyunculardan yoneticilerden sansasyonel birsey yakalarmiyiz diye bana gore `sen gslisin gel muhabir ol` `sen fblisin gel muhabir ol` diye yoldan cevirilmis insanlara mikrofon vererek birseyler sordurulmasi,

evde ailecek ya da arkadaslarla oturuldugunda bizim onumuze ne konulursa o an ya da yarin da ister istemez biz bunu tartisacagiz,

eger rakibin teknik direktoru cikip da diyorsa `penalti benim savunma oyuncumun hatasi bu yastan sonra ona pozisyon almayi mi ogretecegim?` diye soruyor ve ardindan da penalti pozisyonu enine boyuna tartisiliyorsa, ya rakip taraftarlara malzeme cikartmaya calistiklarini ya da alisa gelmis olan `3 saati nasil doldururuz? gs nin penaltisi da 15 dakikamiz alir` diye programlama mi yapildini dusunurum,

karsilasmalari anlatan spikerlere baktigimizda ise, ilk aklima ismi aklima gelmese de, vestel manisanin fenerbahce'yi yendigi karsilasmada, gozleri dolu dolu, belli ki sampiyonlugun kactigindan emin, `lay lay fenerbahce` tezahuratini yaptiran adami bulmaya calisan sozum ona muhabir, muhabir mi yoksa gazeteci mi yoksa maci anlatan mi anlamak mumkun degil,

sampiyonlar ligi karsilasmalarini ESPN'den izleyen biri olarak sunu soyleyebilirim ki, Mourinho Ingiltere'de degil de Turkiye'de olsa, Fatih Terim'in medyaya malzeme oldugunun en az 10 misli kadar malzeme olurdu,

mourinho'nun her sozu olay olurken, karsilasmalarin ardindan kontra sorular gorulduguna sahit olmadim, mikrofonu uzatiyorlar ve konusuyor adam, aklina ne gelirse de ifade ediyor,

medya ve terim'e baktigimizda ikisi de birbirne kiliclarini cekmis bekliyor, kim kime sallarsa, biri diyor `bana ders vermeye kalkmayin` digeri de koyuyor `alin size terim'in ingilizcesi` acikcasi medyayla ugrasma deniliyor,

mourinho'ya donersek, biz de ise ozellikle yayinci kurulusun sozum ona bjk muhabirini beyaz sacli kirmizi ceketli, `yanimizda xx var pozisyonda sen vardin`, hicbir soru yok, sadece birsey soyleniyor ve tamamlanmasi bekleniyor ve bu her takim icin yapiliyor,

yakinda biri cikip da karsilasmanin ardindan kalayi cekse, hic sasirmayacagim,

baktigimiz zaman yayinci kurulusun goruntuyu aktarmaktan ve provakasyondan yaptigi bir baska sey yok, taraftara ne etkisi ne de bilgisi, bir arkadasim dunya kupasi sirasinda sanirim eksisozlukten okuyup yollamisti,

turk spiker `apiiahhhh` diye bagirirken o sirada yabanci kanalda, `apiiah bir suredir tekrarladigi pasi yaparak rakibini oyundan dusurup topu takim arkadasiyla bulusturdu` gibilerinden sozler ifade ediyor,

yayinci kurulus hangi goruntuyu verirse ne yazik ki onu konusuyoruz, rakibin kabul etmesine ragmen, erman toroglu penalti degildi diyor,

isteyerek ya da istemeyerek de olsa bu da bizim tribunlerimizi, oyuncularimizi, yoneticilerimizi etkiliyor.

Güzel bir konu Ay.

Sorun sadece yayinci kurulus mu tartisilir. Ama onlarin payi çok büyüktür, burasi kesin. Ama onlari bu hale getiren zihniyet nedir, orada da kabahat yok mudur?

Ben kendimi bildim bileli futbol degil hakem konusuluyor bu ülkede. Ya da şike veyahut şaibe. Hemen hemen hiç bir programi açip da salt futbolun ve futbol & futbolcu kalitesinin tartisildigini göremiyorum. Öyle programlarin sayisi öyle az ki, hepimiz de biliyoruzdur o sayisi iki üç ile sınırlı olan programin hangileri oldugunu.. Gerisi hakem veya sansasyon programi.. Bazilari tamamen bununla mesgul, bazilari ise nadiren futbol üzerine kurulmus bir program oldugunu hatirlar gibi oluyor, iki satir futbola da deginiyor, sonra aynen devam, hakeme ve benzeri etkenlere çullan..

Ay´in dedigi gibi, bunlar ki deginilecekse en son ve kisaca deginilmesi gereken mevzular. Insanlar hoslanmiyor bu tarz seylerin irdelenmesinden, hadi bunu bile biraktik, gündemi bunlarin olusturmasindan. Ama öte yandan insanlara ne veriyorsan, insanlar da onu yiyor... Yani küçük bir kitle disinda kimsenin halinden sikayet ettigi yok, Telegol gibi programlar hala reytingde tepelerdeyse, kabahat sadece yayini yapan kuruluslarda degildir sanirim...

Eski TRT kayitlarini hatirliyorum hayal mayal, yas kil payi yetisiyor, bu kadar felaket bir ortam yoktu. TRT muhabiri maç biter bitmez mikrofunu kan ter içindeki oyuncuya uzatirdi, haliyle komik bir görüntü olurdu ya neyse, oyuncuya maç hakkindaki genel görüsü sorardi, oyuncu da konusurdu... Simdi de bu yapilmiyor degil, ama odaklandigimiz nokta çogu zaman futbol degil... "Pozisyon", dedigin gibi..

Evet, söz sahibi yayinci kurulus olunca, imam yayinci kurulus olunca, cemaatin de bu konuda ne yaptigini tahmin etmek zor degil.. Bu kötü duruma düsmekte herkesin payi var.

yayıncı kuruluş hatalı yada yapabildiği işi yapıyor diyelim. Her izleyici yayıncı kuruluşa bu şikeyetini yazla. fazla değil bir gümlelik bir mail; "Ben pozisyon konuşulmasını, pozisyonları tekrar tekrar izlemek değil; futbolun konuşulmasını ve futbolu izlemek istiyorum" dense buna duyarsız kalınacağını sanmıyorum. birçok şirket müşteri fikirlerini öğrenmek için çabalar içinde. Futbol popüler bir spor olduğu için seyirciye gitmeye gerek yok onlar size geliyor zaten. Bence medya ve izleyici profilide bu konuda etkili. Kaçan puanlarda hatayı 3. şahıslara kesmek en kola yoldur. Bir yönetici maç sonrası çıkar "Bu hakem art niyetli bizim maçımıza gelmesin, hakemligi bıraksın" gibi sözler sarfediyor. Bunun söylenmediği bir lig haftası gördünüz mü. anadolu takımlarından tut istanbul un büyük takımların yönetcileine herkeste aynı ağız. konuşmayacağım diyenler bile bir süre sonra konuşuyor. Yani medya seyirci genelinin istediğini vermeye çalışır ve buda sanırım şu an verdikleri. a onlar yanlış araştırma yapıp istediğimizi yanlış anladılar. yada biz bundan memnunuz bunu istiyoruz